LEKSYKON DUCHOWIEŃSTWA REPRESJONOWANEGO W PRL W LATACH 1945-1989 T. 1

Leksykon w 274 biogramach, opracowanych na podstawie materiałów źródłowych, przypomina o męczeńskiej drodze ludzi - biskupów, księży, braci i sióstr zakonnych - Kościoła rzymskokatolickiego i greckokatolickiego w czasach PRL i jest odpowiedzią na apel Ojca Świętego Jana Pawła II, który wzywa, „ażeby Kościoły lokalne, zbierając konieczną dokumentację, uczyniły wszystko dla zachowania pamięci tych, którzy ponieśli męczeństwo”.

SŁOWO WSTĘPNE

Błogosławieni, którzy cierpią prześladowanie dla sprawiedliwości (Mt 5,10)

Podczas swojej pielgrzymki do Ojczyzny w 1999 roku Ojciec Święty Jan Paweł II zaliczył w poczet błogosławionych 108 męczenników: biskupów, kapłanów, osoby życia konsekrowanego i świeckich oraz ks. Wincentego Frelichowskiego – ofiary II wojny światowej. Papież zaapelował wówczas o spisanie martyrologium XX wieku, w którym zaznaczyły się tak tragicznie dla ludzkości dwa totalitaryzmy: narodowo-socjalistyczny i komunistyczny. Ofiary faszyzmu są w większości znane i policzone, a ich oprawcy zostali sądownie lub moralnie potępieni. Natomiast brak dotąd swoistego „rejestru” zbrodni, jakich system komunistyczny, z założenia ateistyczny i zwalczający religię, dopuścił się w samym Związku Radzieckim i w krajach tzw. demokracji ludowej. Niniejszy leksykon, jako odpowiedź na wspomniany apel Papieża, stara się w pewnym stopniu wypełnić tę lukę w naszej wiedzy o minionym stuleciu. 

Kościół, wierny Ewangelii, autentyczny i żywy dzięki świadectwu duchownych i świeckich, od początku swojego istnienia doznaje prześladowań, dzieląc los swojego Pana, Jezusa Chrystusa, i dając dowód swej wierności i miłości silniejszej niż śmierć. Dlatego należy docenić każdą próbę ocalenia pamięci o tych wszystkich, którzy – wierni Bogu, Kościołowi i Narodowi polskiemu – cierpieli prześladowanie także w niedawnym okresie: skrytobójczo mordowani, sądzeni w pokazowych procesach, deportowani z parafii i klasztorów, pozbawiani czci przez haniebne zarzuty. 

Wdzięczni Autorom Leksykonu duchowieństwa represjonowanego w Polsce w latach 1945-1989 za podjętą pracę, z zadumą odczytujemy prawdę o „prześladowaniu dla sprawiedliwości” w najnowszych dziejach naszej Ojczyzny i Kościoła polskiego. 

Józef Kardynał Glemp 
Prymas Polski