CHRZEŚCIJAŃSTWO I KOŚCIÓŁ W CHIŃSKIEJ REPUBLICE LUDOWEJ

Cztery artykuły o aktualnej sytuacji chrześcijan ChRL. Z jednej strony rosnąca akceptacja orędzia chrześcijańskiego budzi niepokój władzy. Z drugiej chrześcijanie nie chcą już praktykować swojej wiary tylko w ramach wspólnot uznawanych przez państwo. Sytuacja ta jest zarzewiem konfliktów, ale i budzi nadzieję.

Wstęp 

Chrześcijaństwo i Kościół w Chińskiej Republice Ludowej w ostatnim pięćdziesięcioleciu przeszły prawdziwą gehennę. Pozbawione wszelkich kontaktów nie tylko ze Stolicą Apostolską, ale również z chrześcijanami i Kościołami w innych krajach, zostały skazane na wymarcie. Tak było zwłaszcza podczas Rewolucji Kulturalnej w latach 1966-1976, kiedy w całych Chinach zamknięto wszystkie kościoły poza jedną jedyną katedrą Nantang w Beijing, otwartą tylko dla obcokrajowców i korpusu dyplomatycznego, a prawie wszystkich kapłanów i biskupów oraz wiele sióstr zakonnych i świeckich chrześcijan zamknięto w więzieniach i obozach pracy. Prześladowania nie ominęły żadnej religii i żadnego przejawu aktywności religijnej. Wydawało się, że nastał koniec chrześcijaństwa i Kościoła w Chinach.

A jednak stało się inaczej. Niezbadanym wyrokiem Opatrzności w ciągu ostatnich dwudziestu pięciu lat doszło w Chinach do istotnych przemian również w sferze religijnej. Chrześcijaństwo i Kościoły chrześcijańskie zaczęły się odradzać; bardzo dynamicznie rozwijają się zwłaszcza Kościoły protestanckie.

I tę właśnie nową sytuację religijną w Chińskiej Republice Ludowej przybliża niniejsza książeczka, na którą składa się kilka artykułów. Pozwalają nam one zapoznać się przede wszystkim z aktualnym stanem Kościoła katolickiego i jego zmaganiami z władzą komunistyczną, która choć stara się unikać jaskrawych środków ucisku i przemocy, to jednak nadal czyni wszystko, aby sprawować pełną kontrolę nad wszystkimi przejawami życia religijnego i nad każdą religią, nie tylko chrześcijaństwem, i maksymalnie je ograniczać. Mimo to, jak można wnosić na podstawie zamieszczonych w tej książeczce materiałów, w sytuacji religijnej Chin dokonuje się wiele pozytywnych zmian. Reorientacji, choć powolnej, ulega postawa władz państwowych wobec religii, o czym świadczy artykuł o przeobrażeniach, jakie zachodzą w marksistowskim pojmowaniu religii. Nowe, pozytywne trendy zauważa się również w poszczególnych wspólnotach religijnych. Kościół katolicki, który wyszedł z okresu prześladowań bardzo poraniony i podzielony, zdaje się coraz śmielej i skuteczniej przezwyciężać dawne urazy i podziały. Przykładem, budzącym nadzieję na nową jedność, może być list biskupa Josepha Hań Zhihai, wzywającego swoich braci w biskupstwie i wszystkich współwyznawców do pokoju i pojednania. Oznaką nowej sytuacji religii w Chinach i wiązanej z nią nadziei na efektywną rolę, jaką może odegrać ona w procesie modernizacji Chin, są badania nad chrześcijaństwem, które na uniwersytetach chińskich i w chińskich instytutach naukowych prowadzą intelektualiści niezwiązani bynajmniej z chrześcijaństwem.

Z pewnością daleko jeszcze do sytuacji, w której Kościół katolicki w Chińskiej Republice Ludowej mógłby cieszyć się pełną wolnością religijną. Poza tym musi on jeszcze pokonać wiele przeszkód, stojących na drodze do pełnej zgody i jedności. Ale w sercach naszych chińskich braci i sióstr w Chrystusie została niewątpliwie już rozbudzona nadzieja na nowe i lepsze jutro. Aby ta nadzieja nie okazała się jednak płonna Notger Wolf OSB w swym artykule wzywa nas, byśmy Kościoła i naszych braci chrześcijan w Chinach w tej nowej sytuacji nie pozostawili samych sobie, ale na wszelkich możliwych płaszczyznach nadal wspierali ich naszą pomocą, a zwłaszcza modlitwą. Niech ta książeczka nam o tym przypomina i do tego nas zachęci. Dwa zamieszczone w niej artykuły, Georga Eversa Wolność religijna i prawa człowieka a Kościół katolicki w Chinach oraz Notkera Wolfa Czy Kościół w Chinach działa w sytuacji wyjątkowej?, ukazały się w publikacji Katolickiego Instytutu Badań Misjologicznych i wydawnictwa Don Bosco w Monachium (Missio Pockets, t. 3, Munchen 2002). Obydwu Autorom dziękuję za zgodę na ich przetłumaczenie i zamieszczenie w niniejszym zbiorze. Natomiast ojcu Romanowi Malkowi SVD dziękuję za szkic rozważań o badaniach intelektualistów chińskich nad chrześcijaństwem, za uprzystępnienie referatu Pan Yue O nowej pozycji religii w ChRL, który ukazał się w wydawanym przez niego czasopiśmie China heute (nr 1-2,2003, s. 17-22), oraz za konsultację całej pozycji.

Antoni Koszorz SVD